UMC-zorg naar de regio: kies jij nog zelf je ziekenhuis?

Welke zorg gaat naar regionale ziekenhuizen?

Het gaat vooral om gewone, planbare ziekenhuiszorg: zorg waarvoor geen specialistische kennis van een UMC nodig is en die een regionaal ziekenhuis net zo goed kan geven. Volgens minister Hermans ligt het voor de hand dat UMC’s in principe geen reguliere basiszorg leveren, behalve wanneer dat bijvoorbeeld nodig is voor onderzoek of opleiding. Of jouw zorg in een UMC of een regionaal ziekenhuis past, hangt niet alleen af van de behandeling, maar ook van jouw situatie en de afspraken in jouw regio. Spoedzorg valt hier niet onder: voor de spoedeisende hulp gelden aparte eisen en afspraken.

Nieuw is dit niet: UMC’s verwijzen patiënten met minder complexe zorgvragen al langer waar mogelijk door. Maar dat lukt nog maar beperkt. Tijdens het Kamerdebat zei Hermans dat regionale ziekenhuizen de afgelopen jaren niet méér planbare zorg zijn gaan leveren, ondanks afspraken in het Integraal Zorgakkoord. Het kabinet wil daarom sterkere regionale afspraken, en meer sturen als ziekenhuizen en verzekeraars zelf te weinig kiezen.

Update 14 oktober 2026: Terwijl gewone ziekenhuiszorg vaker naar regionale ziekenhuizen moet, wordt bepaalde complexe zorg juist op minder locaties aangeboden. Zorgaanbieders, zorgverzekeraars en patiëntenvertegenwoordigers maakten in 2025 afspraken over de concentratie van 18 complexe behandelingen bij kanker en vaatziekten. Ziekenhuizen kregen in 2026 de tijd om zich hierop voor te bereiden. Vanaf 1 januari 2027 geldt de nieuwe verdeling. De afspraken over de spreiding van reguliere zorg naar regionale ziekenhuizen volgen nog.

Waarom moet zorg vaker naar een regionaal ziekenhuis?

UMC’s hebben een bijzondere rol in de Nederlandse zorg. Ze behandelen veel patiënten met complexe of zeldzame aandoeningen en doen daarnaast onderzoek, werken aan innovatie en leiden zorgprofessionals op.

Door minder ingewikkelde zorg vaker in een regionaal ziekenhuis te geven, kunnen UMC’s zich meer richten op die gespecialiseerde taken. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) spreekt in dit verband over ‘de juiste zorg op de juiste plek’.

Helemaal zwart-wit is die verdeling niet. Heb je meerdere aandoeningen, krijg je al een complexe behandeling in een UMC of is bepaalde expertise daar geconcentreerd? Dan kan het juist logisch zijn dat ook minder complexe onderdelen van je behandeling daar blijven. Andersom kunnen ook grote, gespecialiseerde ziekenhuizen buiten de UMC’s bepaalde complexe behandelingen geven. De expertise is leidend.

Let op: 'basiszorg' is niet je basisverzekering. In de Kamervragen gaat het over 'dure basiszorg'. Daarmee is gewone ziekenhuiszorg bedoeld die ook buiten een UMC kan. Wat je basisverzekering vergoedt, verandert hierdoor niet.

Mag je straks nog naar een UMC?

Ja. Als een UMC voor jouw behandeling de passende plek is, kun je daar nog steeds terecht.

Voor minder complexe ziekenhuiszorg kan het wel vaker voorkomen dat je naar een regionaal ziekenhuis wordt verwezen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren omdat een behandeling daar net zo goed kan worden uitgevoerd of omdat ziekenhuizen in de regio afspraken hebben gemaakt over de verdeling van zorg.

Update 8 oktober: Het kabinet wil medio 2027 met een nieuwe visie komen op de rol van de academische ziekenhuizen (UMC's). Een nieuwe wet om reguliere ziekenhuiszorg naar regionale ziekenhuizen te verplaatsen is er nog niet. Dat betekent niet dat er niets verandert: ziekenhuizen maken onderling al afspraken over welke behandelingen waar worden uitgevoerd.

Kan je behandeling naar een ander ziekenhuis verhuizen?

Ja. Een behandeling hoeft niet altijd volledig in hetzelfde ziekenhuis plaats te vinden. Zo kan een complexe operatie in een UMC worden uitgevoerd, terwijl de nacontroles of verdere begeleiding daarna in een ziekenhuis dichter bij huis plaatsvinden. De NZa noemt dit zelf als voorbeeld. Vragen over zo’n overstap? Bespreek ze met je behandelend arts.

Kun je straks nog zelf je ziekenhuis kiezen?

Je kunt nog steeds een voorkeur hebben voor een bepaald ziekenhuis, maar die keuze is niet onbeperkt. Het hangt af van een paar dingen:

• Het zorgaanbod: biedt het ziekenhuis de behandeling die je nodig hebt wel aan?

• De verwijzing: waar verwijst je huisarts of specialist je naar, en waarom?

• Afspraken tussen zorgverleners: ziekenhuizen kunnen onderling afspreken welke zorg op welke locatie wordt geleverd.

• Je zorgverzekering: de contracten tussen je verzekeraar en ziekenhuizen bepalen mee wat je vergoed krijgt.

Heb je een naturapolis? Dan krijg je verzekerde zorg volgens je polis volledig vergoed als je naar een gecontracteerde zorgverlener gaat. Je eigen risico en eventuele wettelijke eigen bijdragen kunnen daarbij nog wel gelden. Ga je naar een niet-gecontracteerd ziekenhuis of een andere niet-gecontracteerde zorgverlener, dan kan de vergoeding lager zijn. Hoeveel je krijgt, verschilt per polis en verzekeraar.

Restitutiepolissen worden niet meer aangeboden. Je kiest tegenwoordig uit natura- en combinatiepolissen. Bij een combinatiepolis verschilt per soort zorg of de polis werkt als natura of meer keuzevrijheid biedt.

Wat heeft je zorgverzekeraar hiermee te maken?

Best veel. Zorgverzekeraars maken ieder jaar afspraken met ziekenhuizen over onder andere tarieven, capaciteit en welke zorg ze leveren. Wordt zorg per regio anders verdeeld, dan bepalen die afspraken mee waar je voor een behandeling terechtkunt.

Dat die verdeling nog lastig van de grond komt, heeft ook met geld te maken. Kamerleden wezen er in het debat op dat ziekenhuizen omzet kunnen verliezen als behandelingen verhuizen, en dat ook zorgverzekeraars financiële belangen kunnen hebben.

Wel heeft je verzekeraar altijd een zorgplicht: je moet de verzekerde zorg binnen een redelijke tijd en afstand kunnen krijgen. Een contract met elk ziekenhuis is dus niet nodig. Kun je niet op tijd terecht? Vraag je verzekeraar dan om zorgbemiddeling. Die helpt je zoeken naar een zorgverlener die je eerder of dichterbij kan behandelen.

Waar let je op bij het vergelijken van je zorgverzekering?

Kijk bij het kiezen van een zorgverzekering niet alleen naar de premie, maar ook naar de ziekenhuizen en andere zorgverleners die jouw verzekeraar heeft gecontracteerd. Juist als zorg meer per regio wordt verdeeld, is het belangrijk om vooraf te checken waar je met jouw polis terechtkunt.

Op ZorgKiezer.nl kun je dat eenvoudig controleren:

• In de vergelijking zie je per zorgverzekering met welke ziekenhuizen de verzekeraar een contract heeft. Zo kies je niet alleen op premie, maar ook op het ziekenhuis waar jij naartoe wilt.

• Op de pagina ziekenhuiscontracten zie je per zorgverzekeraar of een ziekenhuis een contract heeft, een contract met beperking, nog in onderhandeling is of geen contract heeft.

Heb je in 2027 een specifieke ziekenhuisbehandeling nodig? Controleer dan niet alleen of je ziekenhuis een contract heeft met je zorgverzekeraar, maar ook of je voor die behandeling op de gewenste locatie terechtkunt. Vooral complexe behandelingen worden soms maar op een beperkt aantal locaties aangeboden.

Bij zowel natura- als combinatiepolissen bepaalt het contract tussen je zorgverzekeraar en je ziekenhuis voor een groot deel wat je vergoed krijgt. Let daarbij op: een contract met een ziekenhuis betekent niet automatisch dat alle behandelingen op iedere locatie beschikbaar zijn.

Uiterlijk 12 november maken alle zorgverzekeraars hun basispremie voor 2027 bekend. Vanaf dat moment kun je de zorgverzekeringen voor 2027 vergelijken en controleren welke ziekenhuiscontracten al bekend zijn. Maar let op: niet alle zorgcontracten hoeven op 12 november al rond te zijn. Controleer daarom de contractstatus opnieuw voordat je overstapt. Wil je als eerste weten wanneer de nieuwe premies bekend zijn? Meld je dan aan voor de PremieAlert.

Veelgestelde vragen

Moet ik nu naar een ander ziekenhuis?

Nee, niet zomaar. Het gaat om een plan om een bestaande beweging verder door te zetten, niet om een regel die direct ingaat. Of jouw behandeling op een andere plek plaatsvindt, hangt af van je aandoening, je behandeltraject en de afspraken in jouw regio. Je arts bespreekt met je wat in jouw situatie passend is.

Krijg ik mijn zorg vergoed als ik naar een ander ziekenhuis ga?

Dat hangt vooral af van of het ziekenhuis een contract heeft met jouw zorgverzekeraar. Bij een gecontracteerd ziekenhuis krijg je de verzekerde zorg volgens je polis vergoed. Je eigen risico en eventuele wettelijke eigen bijdragen kunnen daarbij nog wel gelden. Ga je naar een ziekenhuis zonder contract? Dan kan de vergoeding lager zijn en moet je mogelijk een deel zelf betalen. Hoeveel je krijgt, verschilt per polis en verzekeraar.

Wat als het ziekenhuis in mijn buurt de zorg niet meer biedt?

Dan moet je zorgverzekeraar ervoor zorgen dat je de verzekerde zorg binnen een redelijke tijd en afstand kunt krijgen. Dat heet de zorgplicht. Kun je niet op tijd of dichtbij genoeg terecht? Vraag je zorgverzekeraar dan om zorgbemiddeling. De verzekeraar helpt je zoeken naar een passende zorgverlener waar je eerder terechtkunt.